8 dk okuma
Kürtçe (Sorani) ve Arapça, sağdan sola yazılan diller. Bir siteyi bu dillere açmak, çeviri dosyası eklemekten fazlasını gerektirir. Aşağıdaki yedi nokta, uygulamada en sık sorun çıkaran ve en kolay gözden kaçan konular.
1. Yazı yönü yalnızca metni değil düzeni de çevirir
RTL bir dile geçildiğinde metin sağa yatmakla kalmaz; menü sırası, ok yönleri, kenar boşlukları ve ilerleme çubuklarının yönü de değişmelidir. Sabit “sol boşluk” değerleri kullanılan bir tasarım RTL’de bozulur. Çözüm, yön-duyarlı (mantıksal) boşluk ve hizalama kullanmaktır; böylece aynı kod iki yönde de doğru çalışır.
- Sağ/sol yerine başlangıç/bitiş kavramını kullanın.
- Ok ve “ileri” simgeleri RTL’de ters çevrilmelidir.
- Yatay kaydırmalı listelerin başlangıç noktası değişir.
2. Font seçimi: harfler birleşmezse metin okunmaz
Arapça ve Kürtçe harfler birbirine bağlanır. Latin alfabesi için seçilen bir font bu bağlanmayı desteklemediğinde tarayıcı yedek fonta düşer ve metin hem çirkin hem zor okunur görünür. Bu dillere ayrı bir font ailesi tanımlamak ve yedek font sırasını doğru kurmak gerekir. Yedek font araya girdiğinde sorun genellikle “font uygulanmıyor” diye yanlış teşhis edilir.
3. Sayılar ve tarihler: hangi rakam, hangi biçim?
Arapça içerikte sayıların Arap-Hint rakamlarıyla (١٢٣) mı Latin rakamlarıyla (123) mı gösterileceği bir tercih meselesidir ve tutarlı olmalıdır. Aynı sayfada iki biçimin karışması güven kaybettirir. Tarih sıralaması, ondalık ayırıcı ve para birimi simgesinin metnin neresine geleceği de dile göre değişir.
4. Arama motorlarına hangi dilin hangi adres olduğunu söylemek
Aynı içeriğin dört dilde bulunduğu bir sitede, arama motorunun hangi adresi hangi dile göstereceğini bilmesi gerekir. Bu, dil-adres eşlemesi (hreflang) ve her sayfanın kendi kanonik adresiyle sağlanır. Eksik bırakıldığında sayfalar birbirinin kopyası sayılır ve hiçbiri hak ettiği sırada görünmez.
- Her dil sürümü diğerlerini karşılıklı olarak işaret etmelidir.
- Varsayılan dil için bir yedek eşleme tanımlanmalıdır.
- Site haritası tüm dil sürümlerini içermelidir.
5. Çeviri boşluğu: yarım çeviri, hiç çevirmemekten kötüdür
Arayüz çevrildi ama ürün açıklamaları Türkçe kaldıysa kullanıcı sayfanın bozuk olduğunu düşünür. Bu yüzden çeviri bütünlüğü teknik olarak denetlenmelidir: hangi metin alanının hangi dilde eksik olduğu otomatik raporlanmalı. Aksi hâlde eksik çeviri yalnızca müşteri fark ettiğinde ortaya çıkar.
6. İçerik girişi: panelin de çok dilli olması gerekir
Site çok dilli ama yönetim paneli tek dilliyse, yeni eklenen her içerik yalnızca bir dilde girilir ve zamanla site yine tek dilli hale döner. Panelde her metin alanı için dil sekmeleri bulunmalı; böylece yeni bir hizmet veya yazı eklenirken diğer diller gözden kaçmaz.
7. Dil değiştirme deneyimi
Dil değiştiren kullanıcı ana sayfaya atılmamalı; bulunduğu sayfanın aynı dildeki sürümüne gitmelidir. Ayrıca seçilen dilin adresten anlaşılır olması hem paylaşımı hem arama motoru görünürlüğünü kolaylaştırır. Küçük bir ayrıntı gibi görünür ama çok dilli sitelerde en çok şikâyet edilen noktalardan biridir.
Sonuç
Çok dilli bir site, dört kez yapılmış bir site değildir; tek bir sistemin dört dilde doğru davranmasıdır. Yukarıdaki maddeler baştan planlandığında ek maliyet küçüktür. Sonradan eklenmeye çalışıldığında ise genellikle tasarımın ve içerik yapısının yeniden ele alınması gerekir.